Kültür Sanat

Georges Perec’in “Ölmeden Önce Yapmak İstediğim Elli Şey” Listesi

Georges Perec, katıldığı bir radyo programı için ölmeden önce yapmayı arzuladığı 50 şeyi listeliyor. Bize de Fransız yazarın hayallerini keşfetmek fırsatı doğuyor.

George Perec… Sıra dışılıkların yazarı, edebiyatı oyunsu bir edayla yeniden keşfetme ustası, İkinci Dünya Savaşı’nın içinde büyüyen ve yaralanan bir ruh. Edebiyatın ayak basılmamış arazilerini arayıp bulmasının yanı sıra Perec, şahsi hayat hikayesini de eserlerine yansıtmasıyla dikkat çeker ve okuyucusunu derinden etkiler. 

Perec’in 1981’de katıldığı Mi-fugue, mi-raisin adlı radyo programının “Ölmeden Önce Yapmak İstediğim Elli Şey” adlı sesli serisi için oluşturduğu bu metin daha sonra daktilo edilmiştir. Georges Perec, “ölmeden önce her şeye rağmen yapmalıyım bunları diyor” ve sıralamaya başlıyor.

(Özgün metninin bugün George Perec Vakfı’nda saklandığı bu liste, Aysel Bora tarafından tercüme edilmiştir.)

Önce yapılması çok kolay şeyler var, hemen bugün yapabileceğim şeyler, mesela

Seine’deki gezinti tekneleriyle bir tur atmak

Sonra azıcık daha önemli şeyler, karar vermeyi gerektiren şeyler, kendi kendime, eğer yaparsam hayatımı daha kolaylaştıracaklarını söylediğim şeyler, mesela

Neden sakladığımı bilmeden sakladığım bazı şeyleri atmaya karar vermek

Ya da

Kütüphanemi kesin olarak düzenlemek

Bazı elektrikli ev aletleri edinmek

Ya da

Sigarayı bırakmak (bırakmak zorunda kalmadan önce)1

Sonra daha derin bir değişiklik arzusuna bağlı şeyler, mesela

Tamamen farklı bir biçimde giyinmek

Otelde yaşamak (Paris’te)

Köyde yaşamak

Gidip oldukça uzun bir süre büyük bir yabancı şehirde yaşamak (Londra)

Sonra zaman ve mekan hayallerine bağlı şeyler var. Bunlar epeyce:

Ekvator çizgisinden ve tarihin değiştiği çizgiden geçmek

Kutup dairesinin ötesine gitmek

“Zamandışı” bir deneyim yaşamak (Siffre gibi2)

Denizaltıyla yolculuk etmek

Uzun bir gemi yolculuğuna çıkmak

Göklere yükselmek ya da balonla veya güdümlü balonla bir yolculuk yapmak

Kerguelen Adalarına (ya da Tristan da Cunha’ya) gitmek

52 günde deve sırtında Fas’tan Timbuktu’ya gitmek

Sonra henüz bilmediğim bütün o şeyler arasında keşfetmeyi çok istediğim belli şeyler var:

Ardenne’lere gitmek isterdim

Beyrut’a, ayrıca Prag ve Viyana’ya gitmek isterdim

Prado müzesine gitmek isterdim

Denizin dibinde bulunmuş romdan içmek isterdim (Kızıl Korsanın Hazinesi3’ndeki kaptan Haddock gibi)

Henry James4’i (daha başkalarıyla birlikte) okumak isterdim

Kanallarda seyahat etmek isterdim

Sonra öğrenmek istediğim pek çok şey var ama bunları yapamayacağımı biliyorum, çünkü bunlar ya çok zamanımı alacak ya da ancak yarım yamalak yapacağımı biliyorum, mesela

Rubik küpün çözümünü bulmak

Bateri çalmayı öğrenmek

İtalyanca öğrenmek

Matbaacılık öğrenmek

Resim yapmak

Sonra yazarlık çalışmama bağlı şeyler var. Çok var. Bunların çoğu belirsiz projeler; bazılarını gerçekleştirmek son derece olanaklı, sadece bana bağlı, mesela

Küçük çocuklar için yazmak

Bir bilim-kurgu romanı yazmak

Bazılarıysa taleplere bağlı:

İçinde, mesela steplerde 5000 Kırgız atlısının görüleceği bir macera filmi senaryosu yazmak

Gerçek bir tefrika romanı yazmak

Bir çizgi roman çizeriyle çalışmak

Şarkılar yazmak (mesela Anna Prucnal5 için)

Sonra yapmayı istediğim bir şey daha var ama nerede yapacağımı bilmiyorum, bu

Bir ağaç dikmek (ve onun büyümesini seyretmek)

Sonra artık göze alması imkansız oysa yakın zamana kadar mümkün olan şeyler var, mesela

Malcolm Lowry6’yle sarhoş olmak

Vladimir Nabokov7’la tanışmak

Vs. vs. 

Elbette daha başka şeyler de var

Kendi isteğimle 37’de bırakıyorum. 

(Perec, George, Doğdum, YKY, 2003) 

Fransızcasını George Perec’in sesinden dinlemek isteyenler için: 

https://www.radiofrance.fr/franceculture/podcasts/les-nuits-de-france-culture/nuit-de-l-oulipo-2-2-2-9-cinquante-choses-qu-il-ne-faut-pas-oublier-de-faire-avant-de-mourir-par-georges-perec-6374101

Dipnotlar:

  1. Perec, radyo programı için bu röportajı verdikten birkaç ay sonra akciğer kanserinden hayatını kaybetmiştir.
  2. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1927771
  3. Tenten serisinin 12. macerasıdır. (Fr.: Le Trésor de Rackham le Rouge)
  4. ABD’li yazar (1843-1916)
  5. Polonyalı oyuncu, şarkıcı (1940- ) 
  6. İngiliz şair (1909-1957)
  7. Rus yazar (1899-1977)

Yazar Hakkında

Beyza Özdemir

Yorum yap

Paylaş
Bağlantıyı kopyala